دوباره سکوت می‌کنم

485

ناگفته‌های رامتین لوافی‌پور از انتخاب نشدن«هت تریک» در جشنواره فیلم فجر

فرنوش‌ ارس‌خانی

رامتین لوافی‌پور فارغ‌التحصیل فیلم‌سازی از دانشکده صدا و سیما است. او فعالیت هنری خود را با عکاسی و ساخت فیلم کوتاه و مستند در انجمن سینمای جوان آغاز کرده و برای آثارش برنده جوایز متعددی از جشنواره‌های داخلی و خارجی شده است. نخستین فیلم بلند سینمایی او با نام «آرام باش تا هفت بشمار» برای اولین بار به عنوان یک فیلم ایرانی موفق به دریافت جایزه تایگر آوارد از جشنواره روتردام شد. این فیلم جوایز بین‌المللی متعدد دیگری از جمله استعداد تازه سینمای آسیا از جشنواره شانگهای، جایزه بهترین فیلم از جشنواره وایادولید اسپانیا، جایزه بهترین فیلم از جشنواره مستقل رم و … دریافت کرده است و در بیش از 60 جشنواره بین‌المللی دیگر به نمایش درآمده ولی متأسفانه در جشنواره فجر حضور پیدا نکرد. دومین فیلم او «برلین-7» در سی‌ویکمین جشنواره فیلم فجر کاندیدای 9 سمرغ بلورین بود که توانست سیمرغ بهترین موسیقی متن و بهترین صداگذاری و دستاورد هنری را دریافت کند. لوافی‌پور زمستان سال گذشته با استفاده از تعدادی از بازیگران ستاره جوان سینمای ایران (پریناز ایزدیار، امیر جدیدی، صابر ابر و ماهور الوند) تازه‌ترین فیلمش را پس از سال‌ها وقفه در مقام کارگردان جلوی دوربین برد. «هت‌تریک» از اولین فیلم‌هایی بود که فرم جشنواره را پر کرد اما در اقدام غافل‌گیرانه‌ای از سوی هیئت انتخاب جشنواره سی‌وششم کنار گذاشته شد.

«هت تریک» سومین فیلم بلند شماست که پس از گذشت شش سال از ساخت آخرین فیلمتان«برلین7-» موفق به ساخت آن شدید. این فیلم ازجمله آثار کنجکاو‌ی‌برانگیز سینمای ایران است که به دلیل فضای متفاوت و بهره‌مندی از ستاره‌های جوان سینما انتظار می‌رفت در میان اسامی پذیرفته‌شده جشنواره فیلم فجر قرار بگیرد. فکر می‌کنید چرا این فیلم از جشنواره کنار گذاشته شد؟
نمی‌دانم اصلا در جشنواره فیلم فجر مرسوم است که علت نپذیرفتن فیلم‌ها را اعلام کنند یا نه. چون جشنواره فجر سازوکار خاص خودش را دارد و عملکردش شبیه هیچ‌یک از جشنواره‌های دنیا نیست. شاید تنها جشنواره دنیاست که به سبک و سیاق خودش برگزار می‌شود و هیچ‌وقت ما نمی‌فهمیم که این جشنواره یک جشنواره کیفی و سینمایی است یا جشنواره‌ای با نگاه دولتی. مسئولان جشنواره می‌گویند همه را می‌خواهند راضی نگه دارند، ولی کسی که بخواهد رضایت همه را به دست بیاورد، معمولا هیچ‌کس را راضی نمی‌کند!
من با فیلم‌های قبلی‌ام جشنواره‌های متعددی را در دنیا تجربه کرده‌ام، اما تابه‌حال هیچ جشنواره‌ای ندیدم که این‌قدر قوانینش هر ساله تغییر کند و بخش‌های مختلفش در هم ادغام و حذف شوند. این بی‌ثباتی در جشنواره فیلم فجر موج می‌زند. تنها چیزی که در آن پایدار است، تاریخ جشنواره است که آن هم علت سمبولیک دارد، وگرنه همه بخش‌های جشنواره مدام در حال تغییرند. هر سال یک دبیر جدید روی کار می‌آید و هر سال قوانین جدید و سلیقه جدیدی اعمال می‌شود. این اتفاق و‌ نحوه انتخاب فیلم‌ها، ناخودآگاه همه را نسبت به جشنواره بدبین می‌کند. من نمی‌توانم بگویم که فیلمم به این دلیل یا آن دلیل کنار گذاشته شده، چون واقعا یک‌ فیلم‌ یا دو فیلم هیچ اهمیتی ندارد. مشکل مسیر و روند جشنواره فجر است که هر ساله نزول می‌کند. این تصور که البته تجربه هر ساله نشان داده بیش از یک تصور است و هر سال چند فیلم خوب از جشنواره بیرون می‌مانند، به برنامه هر ساله جشنواره تبدیل شده. وگرنه بیرون ماندن یک فیلم در یک سال واقعا این‌قدر تراژیک نیست، حتی برای خود فیلم‌ساز. ولی بی‌اعتبار شدن مهم‌ترین رویداد سینمایی کشور یک‌ فاجعه است. متاسفانه رفتار خود جشنواره طی این سال‌ها این ذهنیت را مدام برای ما به وجود می‌آورد که حتما یک دلیل فرامتنی وجود داشته که فیلمی بیرون گذاشته شده، مخصوصا در مورد فیلم‌هایی که تاییدش را از خیلی از اهالی فن و اهل سینما گرفته‌اند.

خودتان پی‌گیر دلیل اصلی و جزئیات کنار گذاشتن فیلم از جشنواره نشدید؟
تا آن‌جایی که من می‌دانم، همه جشنواره‌های دنیا وقتی فیلمت را می‌پذیرند، اطلاع می‌دهند و وقتی هم که نمی‌پذیرند، به همین شکل خبر می‌دهند. نمی‌دانم که جشنواره فیلم فجر چنین است یا نه. البته توضیح دادن و شنیدن، زمانی ارزش پیدا می‌کند که فضای صداقت و اعتماد بین طرفین وجود داشته باشد. اکثریت اهالی سینما اگر بدانند که قانون به روند اجرایی جشنواره حاکم است، اعتراضی نخواهند داشت. فیلم اول من «آرام باش تا هفت بشمار» با حضور در 60 فستیوال بین‌المللی و 10 جایزه حتی به هیئت انتخاب نشان داده نشد؛ حالا به دلایل فرامتنی یا قانونی. با این‌که صدای بعضی از اهالی مطبوعات از عدم پذیرش «آرام باش و تا هفت بشمار» درآمد، اما من یک کلمه حرف نزدم. چون واقعا اجحاف در حق یک فیلم، حتی اگر فیلم‌ خودم‌ باشد، در کلیت سینمای ایران اهمیت زیادی ندارد. اتفاقی که الان شاهدش هستیم، نزول شدید جشنواره فجر است و از آن‌جایی که مدام مسئولین و دبیر جشنواره تغییر می‌کنند، کسی نگران حیثیت جشنواره نیست.

دیدگاهتان نسبت به عملکرد هیئت انتخاب جشنواره فیلم فجر چیست؟ 
هر ساله چند فیلم تکلیفشان مشخص است. به دلیل کیفیت خوب فیلم یا اسم سازنده یا پشتوانه و زور تهیه‌کننده، با هر هیئت انتخابی پذیرفته می‌شوند. حتی بدون هیئت انتخاب هم پذیرفته ‌می‌شوند. اما چند جای خالی دیگر چالش‌برانگیز است.  همیشه در هیئت انتخاب دو سه نفر با نگاه سینمایی و دو سه نفر با تفکر دولتی حضور دارند. این‌ها کنار هم قرار می‌گیرند و معلوم نیست که در این ترکیب چه اتفاقی می‌افتد و انتخاب‌های این مجموعه به چه نتیجه‌ای می‌رسد. خوب یا بد، هر ساله چند فیلم بیرون می‌مانند که از چند فیلم پذیرفته‌شده بهترند. تاکید می‌کنم نه از همه، از چند فیلم. این حفره و نقطه ضعف جشنواره فجر است که معمولا به بهانه سلیقه توجیه می‌شود. هر چشم متخصصی می‌تواند تشخیص دهد که بعضی فیلم‌های بیرون‌مانده از چند فیلم پذیرفته‌شده بهتر است. من راجع به فیلم خودم اصلا صحبت نمی‌کنم. من از لحظه‌ای که اسامی فیلمها اعلام شد، هیچ چیزی نگفتم. همان‌طور که گفتم، پیش از این هم هیچ‌وقت چیزی نگفتم.

کمی در ارتباط با فضای «هت تریک» و مضمون اصلی این فیلم توضیح دهید.
«هت تریک» رابطه چهار آدم است که پس از یک بحران شروع می‌کنند به برون‌ریزی چیزهایی که پیش از این بروز نمی‌دادند. فیلم در یک بازه زمانی دو ساعته می‌گذرد، یعنی تقریبا یک فیلم ریل تایم است که زمان واقعی با زمان دراماتیک منطبق است. داستان فیلم ساعت 11 شب شروع می‌شود و ساعت یک شب تمام می‌شود.

بازیگران فیلمتان را از میان ستاره‌های نسل جدید سینمای ایران انتخاب کردید. انتخاب آنها بر چه اساسی شکل گرفت؟
طبیعتا انتخاب بازیگرها بر اساس داستان فیلم شکل گرفت، چون کاراکترهای فیلم کاراکترهای جوان هستند. فیلم یک فیلم جوانانه است و حال‌وهوا و فضا و اتمسفرش هم جوانانه است و طبیعتا فضایی گرم و پرانرژی دارد و بازیگران آن با توجه به قابلیتها و انطباق با نقش انتخاب شدند.

 برای آینده فیلم و شرکت در فستیوال‌های خارجی برنامه‌ریزی‌ای کرده‌اید؟ 
هنوز نمی‌دانم که این فیلم قابلیت ارتباط برقرار کردن با بیننده خارجی را دارد یا نه. فیلم روحیه ایرانی دارد و به‌شدت ایرانی است. فکر می‌کنم «هت تریک» با بیننده ایرانی ارتباط بهتری برقرار می‌کند. به همین دلیل در مورد فستیوال‌های خارجی هیچ نظری ندارم.

یک جواب دهید