یا دیده نشدند یا متهم بودند

91

نماینده جدید از شورا و روزگار جوانان اصلاح‌طلب می‌گوید

یکی از اصلی‌ترین وجوه کار تشکیلاتی موضوع ورود به شورا و فهرست‌بندی بود، که در این دوره بیش از همیشه تبدیل به دغدغه بخش قابل توجهی از مردم شد. خیلی‌ها نمود این دغدغه را در شبکه‌های اجتماعی با شدت بسیاری دیدند. حالا نشستیم پای صحبت‌های الهام فخاری، جوان تحصیل‌کرده‌ای که همراه فهرست شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان وارد شورای شهر تهران شده، ارتباط بسیار خوبی با رسانه‌ها دارد و خوش‌اخلاق است. فخاری درباره شایعات پیرامونی شورای 96 گفت و نگاهش به وضعیت این روزهای اصلاح‌طلبی و جوانانش.

حدود دو ماه یکی از دغدغه‌های بزرگ بخشی از مردم فهرست شورای شهر تهران شده بود. آیا به‌نظر شما موضوع اساسا به این اندازه مهم بود که چنین انرژی بزرگی از جریانات اجتماعی را به خود اختصاص دهد؟
انتخابات شوراها و انتخابات ریاست جمهوری كانون توجه سیاسی اجتماعی مردم ایران و هم‌چنین مردم برخی دیگر كشورها بود. ازجمله دلیل‌های این توجه ویژه، ارزش و اثرگذاری رأی مردم است. مردم بیش از همیشه از توان و اثر حضور خود آگاه شده‌اند. آگاهی گام ارزنده‌ای برای بهبود است، و مردم از نقش‌آفرینی خود و اثرگذاری بر سیاست‌گذاری و اجرا آگاه‌تر شده‌اند. این آگاهی برآمده از گسترش نسبتا آزاد و برابر فضای مجازی، گسترش شبكه‌های ارتباطی اجتماعی و بهبودهای انگیزشی است. آگاهی بیشتر به انگیزش قوی‌تر انجامیده و رفتار اثربخش در چهارچوب قانون را رقم زده است. همراهی و اعتباربخشی سرمایه‌های نمادین و چهره‌های ملی هم به این روند ارزش بیشتری بخشید. از سوی دیگر شورای شهر نزدیك‌ترین انتخاب مردم به زندگی روزمره و جاری‌شان به شمار می‌رود. مردم از زندگی روزمره‌شان در شهر خرسند نیستند و در جامعه ایرانی ناخرسندی افراد را نسبت به وضعیت حساس و فعال می‌كند. مردم خواست‌ها و نیازهای خود را در آینه چگونگی تنظیم فهرست و افراد این فهرست جست‌وجو می‌كردند.
در شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان، دوستان چه جایگاهی برای نقد و نظر مردم و دغدغه‌‌مندان قائل‌اند؟
شورای عالی سیاست‌گذاری انتخاباتی اصلاح‌طلبان كشور، برآمده از توافق چند مجموعه سیاسی كلان اصلاح‌طلب بود و با هدف هم‌افزایی و دست‌یابی به بهترین نتیجه (به‌ویژه كسب بیشترین كرسی‌ها در رقابت‌های انتخاباتی) پدید آمد. تركیبی از نمایندگان احزاب كشوری اصلاح‌طلب عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات، احزاب بزرگ و فراگیر اصلاح‌طلب جدید، و چهره‌های سیاسی ملی این شورا را شكل دادند. خود این شورا، یك دستاورد و نهادسازی ارزنده است. در فرایندهای شورای عالی بهره‌گیری از گروه‌های تخصصی و مجامع حرفه‌ای به‌ویژه در كارگروه تدوین راهبردها و سیاست‌ها، توجه به سازمان‌دهی و هم‌افزایی توان نیروهای استانی و سیاست‌گذاری كلان و هماهنگ در كارگروه هماهنگی استان‌ها، تعامل و رایزنی با نهادهای حاكمیتی و گروه‌های سیاسی و نهادهای اجتماعی دینی و بافت اجتماعی در كارگروه تعامل و رایزنی و ارزش‌یابی و آینده‌پژوهی در كارگروه تدوین راهبردهای آینده پی‌ریزی شده است. از داده‌های نظرپرسی و گزارش‌های پژوهشی اجتماعی هم بهره گرفته شده است. رسانه و فضای تعاملی مجازی هم یكی از راه‌های ارتباط با مردم درنظر گرفته شده است. با این همه سامانه نقد و نظر مردمی ویژه‌ای پیش‌بینی نشده و چه بسا به پیام رأی مردم بسنده شده است.
به‌نظر شما لیستی که برای شورای شهر بسته شد، چقدر از نیازهای شهر تهران را برآورده می‌کند؟
هر كار و دستاورد انسانی دچار خطای نسبی است، این فهرست هم برایند كار جمعی انسانی بوده است. با این همه بیش از همیشه تلاش شده كه به همه زمینه‌های مدیریت شهری توجه شود، با توجه به اولویت‌ها و مسائل ضروری شهر افراد انتخاب شوند، و به حضور زنان و جوانان توجه ویژه شود. این توجه برای تحقق رویكرد جانشین‌پروری نسلی و برابری‌خواهی جنسیتی در میان اصلاح‌طلبان صورت پذیرفته است. در جمع منتخبان امروز هم جامعه‌شناس و هم روان‌شناس، متخصص حمل‌ونقل و شهرساز، متخصص محیط زیست و سیاست‌گذار حضور دارند و در عین حال كه تقریبا همگی دارای پیشینه كنش‌گری سیاسی اجتماعی مشخص و شناسنامه‌دار هستند، نگاه و روش تخصصی دارند. به باور من این یك فرصت ارزنده است. نیازهای مردم و ضرورت‌های شهر گوناگون و بسیارند، ولی مهم این است كه منتخبان پیشینه و مهارت سازمان‌دهی كار گروهی را داشته باشند و بتوانند نهادهای تخصصی صنفی و نظام‌های تخصصی را در امور شهر به‌کار گیرند. به باور من این دستاورد فراهم شده است.
انتقادهای زیادی به ترکیب و افراد فهرست از طرف خیلی‌ها وارد شد. به‌نظر شما چقدر از این انتقادات به‌حق بوده‌اند؟
هیچ كار و دستاورد انسانی بی‌خطا نیست، نقدها هم می‌تواند كاستی‌های كار باشد. مسئله دیگر كاسته شدن از شمار اعضای شورا است. برای كلانشهری مانند تهران نه‌تنها افزایش شمار اعضا رخ نداده، كه به ٢١ تن كاهش یافته و این مسئله كار بستن فهرست را سخت‌تر كرد. با این همه این فهرست از بسیاری از آسیب‌های تاریخی فهرست‌های انتخاباتی در ایران مصون بوده و قابل دفاع است. نقش رانت اطلاعاتی، رانت مالی و رانت خویشاوندی به حداقل رسید و این دستاورد كمی نیست.
یکی از انتقاداتی که به شورای سیاست‌گذاری وارد شد، عدم شفافیتش در نحوه فهرست‌‌نویسی بود. نظرتان در این‌باره چیست؟
سازوكار اطلاع‌رسانی می‌توانست بهتر از این باشد، ولی خود را به‌جای دست‌اندركاران بگذاریم. فهرست بستن و بررسی رزومه‌ها كار دقیق، حساس و دشواری است، آن هم در شرایطی كه باید ملاحظات مختلفی در نظر گرفته شود. ما باید مهارت زیست آزاد در فضای مجازی را داشته باشیم تا با رفتار اطلاع‌رسانی یا نقد در این فضا به كسی یا حقی آسیب نزنیم. به باور من این مسئله در این فضا و در زمان فهرست بستن بیش از پیش خودنمایی كرد.
شایعه‌‌ای پیچید که افراد برای ورود به فهرست می‌بایست مبلغ قابل توجهی پرداخت کنند. در این‌باره بگویید، و این‌که شروع این شایعه از کجا شروع شد و مواجهه شورای سیاست‌گذاری با این شایعه یا خبر درست بود یا خیر.
آغاز شایعه‌ها یا از كج‌فهمی است، یا از ناآگاهی یا از فریب و نیرنگ هدفمند. این شایعه را با توجه به افراد و زندگی زیسته‌شان اعتباریابی كنید. آیا به‌راستی این افراد در زندگی‌شان برای موقعیت‌های انتخابی یا انتصابی رشوه داده‌اند؟!
بعضی معتقدند تلاش خیلی‌ها برای ورود به فهرست شورا نشان از یک آسیب بزرگ دارد؛ این‌که جوانان اصلاح‌طلب دارند از کار فکری غفلت می‌کنند و فقط به کار تشکیلاتی فکر می‌کنند. آیا به‌نظر شما این آسیب وجود دارد؟ لطفا به‌طور مشروح توضیح دهید.
تقاضا و تلاش برای دیده شدن، شنیده شدن و به رسمیت شناخته شدن است و بی‌راه نیست. وقتی تقاضا و تلاشی را رد می‌كنید، باید میدان درست را هم معرفی كنید كه تاكنون معرفی نشده است. جوانان اصلاح‌طلب، جوانان قدیم و امروزی، در برشی از زمانه یا نادیده گرفته شدند یا در فشار زیستند یا متهم بودند یا از میدان به‌زور رانده شدند. این سرمایه نسلی نباید زمین‌گیر باقی بماند. توان تخصصی، نوآوری، حضور موثر و انگیزش این سرمایه نسلی بی‌مانند است و این پرسش مهمی است كه چرا سرمایه نسلی ما مهاجرت را باید انتخاب كند یا درمانده و كناره‌گیر شود، درحالی‌كه حق و توان اثرگذاری برای كشور و مردم خود را دارد. امروز این فرصت فراهم است كه دوستان جوان و جوانان ایران را در فرایندهای اجرایی به همكاری دعوت كنیم و گستره كار سیاسی اجتماعی را بازتر ببینیم و با هم این خواسته بجا را پی‌گیری كنیم. جوانان را به موقعیت‌های انتصابی راه نداده‌اند، پس تلاش می‌كنند امكان حضور خود را از موقعیت‌های انتخابی و با همت مردم فراهم كنند.
به‌نظر شما شورای سیاست‌گذاری در جلب اعتماد مردم موفق بوده است؟
تكرار و بیشتر شدن فاصله رأی فهرست امید در كلان‌شهرها را می‌توان گویای اعتماد و باور مردم به فهرست یكپارچه و پذیرش سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان تعبیر كرد.
خبر دارید که دقیقا چه تعداد از جریان جوانان اصلاح‌طلب مایل بودند وارد فهرست شورا شوند؟
خیر به‌طور دقیق فهرستی ندارم، چون خودم نامزد انتخابات بوده‌ام، در فرایند رزومه‌ها و گزینش نقشی نداشته‌ام.
درگیری‌ها و انشقاقاتی حول محور ورود و عدم ورود بعضی‌ها به فهرست به وجود آمد؛ افرادی از قبیل یاشار سلطانی و عبدالله مؤمنی. لطفا روایت و تحلیل خود را از این موضوع بگویید.
نخستین اصول كار تشكیلاتی و گروهی پای‌بندی به توافق‌های جمعی است. برادر ارجمندمان آقای عبدالله مومنی به تصمیم جمع احترام گذاشت و پشتیبان فهرست فعالیت كرد. این رفتار خود آموزه ارزنده‌ای برای همه ما به‌شمار می‌رود. عبدالله مومنی و بسیاری از جوانان اصلاح‌طلب صادقانه و پرتلاش برای پیروزی فهرست كار كردند، با این‌كه نقدهایی جدی به فرایند و نتیجه داشتند. ما باید به این سرمایه بی‌مانند توجه داشته باشیم كه جوانان اصلاح‌طلب، نه شورش‌گرانه و نه خودسرانه رفتار نكرده‌اند، و این بر ارزش سرمایه انسانی جوانمان افزوده است.
به‌نظر شما حالا که جوانان اصلاح‌طلب در کار تشکیلاتی فعالیت کافی دارند، آیا به فکر کار فکری و تقویت پشتوانه نظری اصلاح‌طلبی هم هستند؟
در میان جوانان اصلاح‌طلب هم افراد با سبك‌های تفكر متفاوت هستند، ولی در علوم انسانی پشتوانه نظری و نظریه‌پردازی در نخستین سال‌های جوانی فراهم نمی‌شود. درواقع از جوان می‌توان انتظار داشت در مسیر دانش‌پژوهی و با منش علمی حركت كند.
جریان جوانان اصلاح‌طلب را چقدر از نظر سیاسی باسواد می‌دانید؟
با تعریف سواد امروزی یونسكو جوان و غیرجوان ما سواد متوسطی دارد. جامعه نیازمند توسعه آگاهی‌ها و بهبود مهارت‌های گوناگون است.
درمجموع عملکرد شورای سیاست‌گذاری را دموکراتیک می‌دانید یا خیر؟ در هر صورت لطفا نظر خود را به‌طور مشروح توضیح دهید.
مردم‌سالاری یا همه‌سالاری (دموكراسی) دستاوردها و كاستی‌های نسبی دارد. روند كار شورای عالی هم در یك روند مردم‌سالارانه كامل و بی‌كاستی نبوده است. با این همه در شرایط كنونی و ضرورت‌های سیاسی كارنامه نسبتا موفقی داشته است. مهم این است كه اكنون آسیب شناسی، ارزش‌یابی و برنامه‌ریزی برای بهبود جدی گرفته شود.
بزرگ‌ترین ایرادات شورای قبلی در تهران چه بود؟
بزرگ‌ترین تغییرات شورای جدید نسبت به قبلی چه خواهد بود؟ نخستین تفاوت یكدستی گرایش سیاسی منتخبان است. نكته دیگر گوناگونی تخصص‌ها و توجه بیشتر به تخصص‌های علوم انسانی و محیط زیستی است. تفاوت دیگر برخورداری از تجربه تلخ حذف در دوره‌هایی است كه به این افراد كمك می‌كند از نگاه محذوفین جامعه هم به مسائل توجه كنند. نكته دیگر این‌كه توجه به كار سازمان‌دار و هشیاری نسبت به پرهیز از افتادن در دام اداره شدن توسط شهردار منتخب است. شورای شهر پنجم از مردم خواسته نظارت كنند و این رویكرد ارزشمندی است. حضور فعال در فضای مجازی با رویكرد شهروندی و نه شهربانی و حاكمیتی هم تفاوت چشم‌گیری است.

شماره ۷۱۳

یک نظر

یک جواب دهید